ශ්රී ලංකාවේ බෞද්ධ ඉතිහාසයේ නව පරිච්ඡේදයක් සනිටුහන් කරමින්, භික්ෂුණීන් ලෙසටම ජාතික හැඳුනුම්පත් නිකුත් කරන ලෙස ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය අද ඓතිහාසික නියෝගයක් ලබා දී තිබේ. මෙතෙක් කල් මෙරට බෞද්ධ පැවිදි කාන්තා පාර්ශ්වයට ජාතික හැඳුනුම්පත් නිකුත් කරනු ලැබුවේ සිල්මාතා යනුවෙන් පමණක් වන අතර, භික්ෂුණීන් ලෙස හඳුන්වාගන්නා පැවිදි කාන්තාවන්ට එම පදනමින් නිල පිළිගැනීමක් නොතිබුණි. මෙම තීන්දුව මඟින් මෙතෙක් පැවති දීර්ඝකාලීන වාද විවාදයකට සහ අසාධාරණයකට තිත තබා ඇති බව දේශපාලන සහ ආගමික ක්ෂේත්රයේ ප්රබල කතාබහක් ඇති කර ඇත.
පුද්ගලයන් ලියාපදිංචි කිරීමේ දෙපාර්තමේන්තුව (පු.ලි.දෙ.) දිගින් දිගටම දැරූ ස්ථාවරය වූයේ ලංකාවේ භික්ෂුණීන් නොමැති හෙයින් ඔවුන්ට එම නමින් ජාතික හැඳුනුම්පත් ලබා දිය නොහැකි බවයි. ඔවුන්ගේ තර්කය වූයේ බුද්ධ ශාසනයේ භික්ෂු, භික්ෂුණීභාවය ලැබෙන්නේ බුද්ධකාලයේ පටන් අඛණ්ඩව පැවත එන පැවිද්දට අනුව බවත්, ලංකාවේ භික්ෂුණී ශාසනය ප්රතිස්ථාපනය වී නොමැති බවත්ය. කෙසේ වෙතත්, මෙම තීරණය අභියෝගයට ලක් කරමින් ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ ගොනු කරන ලද මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සමට අනුව, ඔවුන්ට භික්ෂුණී පදනමින් ජාතික හැඳුනුම්පත් ලබා නොදීම මඟින් ඔවුන් නීතිය ඉදිරියේ වෙනස් කොට සැලකීමට සහ මූලික අයිතිවාසිකම් කඩවීමට ලක්වන බව ත්රිපුද්ගල විනිසුරු මඬුල්ලේ තීරණයේ පැහැදිලිව සඳහන් විය. ඒ අනුව, පුද්ගලයන් ලියාපදිංචි කිරීමේ දෙපාර්තමේන්තුවට භික්ෂුණීන් ලෙසටම ජාතික හැඳුනුම්පත් ලබා දීමට පියවර ගන්නා ලෙස අද නියෝග කෙරිණි.
මෙම තීන්දුව මඟින් ලංකාවේ භික්ෂුණී යන සමාජ තත්ත්වය නීතිය හමුවේ නිල වශයෙන් පිළිගැනීමට ලක් වන පළමු අවස්ථාව මෙයයි.
